على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2690

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قفان ( qaff n ) و ( qeff n ) ا . ع . وقت و هنگام . يق : هذا قفانه و هذا قفانه . قفاند ( qaf ned ) ع . ج . قفندر . قفاوة ( qaf vat ) ا . ع . مهربانى و نوازش . اسم است تقفى را . و آنچه بدان مهمان را گرامى كنند . قفاهير ( qaf hir ) ا . پ . صورت خوب و روى نيكو . قفة ( qaffat ) ا . ع . مرد پست قد سست و ضعيف . قفة ( qaffat ) و ( qeffat ) و ( qoffat ) ا . ع . فسره و لرزهء تب و فراخهء آن . قفة ( qeffat ) ا . ع . گوه بچهء نوزاده . قفة ( qoffat ) ا . ع . كدوى خشك ميان تهى كرده كه در وى زنان پنبه نهند . ج : قفف ( qofaf ) . يق : كبر فلان حتى صار كانه قفة . و آوندى شبيه كدو كه از برگ خرما سازند . و موش . و زمين بلند . ج : قفاف . و مرد ريزه اندام و پست قد سست و ضعيف . و خرگوش . و چيزى مانند تبر . و درخت پوسيدهء خشك . قفتان ( qaft n ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - يك نوع پوشاكى مانند قبا كه پادشاه بسفرا و رجال خلعت مىدهد . قفثلة ( qafsalat ) م . ع . قفثله قفثلة : بشتاب برد آن را و از بيخ بركند آن را . قفح ( qafh ) م . ع . قفحه قفحا ( از باب فتح ) : ناپسنديد آن را و ناخوش داشت . و قفح عن الطعام : باز ايستاد از خوردن آن طعام . و قفح الشيئ : سفوف ساخت آن چيز را . قفحاء ( qafh ' ) ص . ع . عجاجة قفحاء : گرد و دود كه شاخ شاخ به نظر آيد و يا شتران بسيار كه شعبه شعبه به نظر آيند . قفخ ( qafx ) م . ع . قفخه قفخا و قفاخا مر . قفاخ ( qef x ) . قفخة ( qatxat ) ا . ع . گاو مادهء گشن خواه . قفد ( qafd ) م . ع . قفده قفدا ( از باب ضرب ) : با مشت و يا با دست باز بر پس گردن آن زد . و قفد فلان : كار كرد فلان . و قفد البعير قفدا ( از باب سمع ) : خميد سپل شتر بجانب انسى . و قفد فلان : عمامه بست فلان بىشمله . و نيز قفد : با فربهى دست و پاى كوتاه انگشتان گرديدن . و راه رفتن بر سينهء پا از طرف انگشتان بدون آنكه پاشنه‌ها به زمين رسد . و استاده شدن بند دست ستور . قفد ( qofd ) ع . ج . اقفد و قفداء . قفداء ( qafd ' ) ص . ع . مؤنث اقفد : ستورى كه در سر سم وى پيچيدگى باشد در رفتن . ج : قفد ( qofd ) . قفداء ( qafd ' ) ا . ع . عمامه بستن بىشمله . يق : اعتم القفداء . قفدان ( qafadan ) و قفدانة ( qafad nat ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - غلاف سرمه‌دان . و كيسه‌اى چرمين كه در آن خوشبوى و جز آن نهند . قفدر ( qafdar ) ا . ع . زشت پيكر ناخوش ديدار . قفر ( qafr ) ا . پ . داروئى كه مانند عشقه برخار ترنجبين پيچد و بتازى كشوث گويند . قفر ( qafr ) ا و ص . ع . بيابان بىآب و گياه . و زمين خالى . يق : ارض قفر . و خانهء خالى بىاهل . يق : دار قفر . ج : قفار و قفور . و قولهم : نزلنا ببنى فلان فبتنا القفر يعنى فرود آمديم در بنى فلان و ما را مهمان نداشتند . و خبز قفر : نان بىنانخورش . و نيز قفر : موى . و گاو نرى كه جهة كار كشت وى را از مادر جدا كنند . قفر ( qafr ) م . ع . قفرت اثره قفرا ( از باب نصر ) : در پى او رفتم و پيروى كردم او را . قفر ( qafar ) م . ع . قفر ماله قفرا ( از باب سمع ) : كم شد مال او . و قفر الطعام : بىنانخورش گشت طعام . و قفرت المراة : كم گوشت شد آن زن . قفر ( qafer ) ص . ع . طعام قفر : طعام بىنانخورش . ققر ( qafer ) ا . ع . كم موى . و گرگ بيابانى . قفراء ( qafr ' ) ص . ع . مفازة و ارض قفراء : بيابان بىآب و گياه و زمين خالى . قفرة ( qafrat ) ا و ص . ع . زمين خالى . و ارض و مفازه قفرة : زمين خالى و بيابان بىآب و گياه . قفرة ( qaferat ) ص . ع . امراة قفرة : زن كم گوشت . قفز ( qafz ) م . ع . قفز قفزا و قفزانا و قفازا و قفوزا . مر . قفاز ( qaf z ) . قفزان ( qofz n ) ع . ج . قفيز ( qafiz ) . قفزان ( qafaz n ) م . ع . قفز قفزا و قفازا و قفزانا . مر . قفاز ( qaf z ) . قفزى ( qafaz ) ا . ع . برجستگى . و نوعى از رفتار اسب و شتر . يق : جاء الخيل تعدوا القفزى . قفس ( qafs ) م . ع . قفس قفسا و قفوسا ( از باب نصر ) : بمرد . و قفس الظبى : بست دست و پاى آن آهو را . و قفس فلانا : گرفت فلان را بمويش . و قفس الشيئ : بخشم و سختى كشيد آن چيز را و گرفت . و قفس الحيوان :